Zelfreflectie: een slow vaardigheid

Eén van de belangrijkste onderdelen van duurzame gedragsverandering is zelfreflectie. In mijn coaching vraag ik er regelmatig naar. “Kun je eens terugkijken op hoe je dit hebt aangepakt?” Dan zie ik vaak lichte paniek in iemands ogen.

Want reflecteren voelt voor veel vrouwen als: nóg kritischer naar jezelf kijken.
Nog strenger. Nog meer analyseren wat niet goed ging. Maar zelfreflectie is het tegenovergestelde. Het is op een milde, open manier naar jezelf kijken.
Niet om jezelf af te rekenen, maar om jezelf te begrijpen. En dat vinden we lastig.

Waarom doen we zo weinig aan zelfreflectie?

We leven in een wereld die altijd doordraait. We staan 24/7 aan. Reflectie vraagt iets wat schaars is geworden: ruimte.

Aan het begin van een nieuw jaar doen we het massaal. We blikken terug, stellen doelen, maken plannen. Maar voor je het weet heeft de waan van de dag het weer gewonnen. Oude gewoontes sluipen er weer in. Wat dan volgt is teleurstelling. 

Dat is precies waarom ik pleit voor iets anders. Maak van zelfreflectie niet alleen een eindejaarsbezigheid, maak er een gewoonte van. 

Wat zelfreflectie je geeft

Wanneer je bewust stilstaat bij je gedrag, je keuzes en je energie, gebeurt er iets wezenlijks. Je creëert ruimte tussen wat er gebeurt en hoe jij reageert. In die ruimte ontstaat inzicht.

Je gaat zien wat er al goed gaat. Je ontdekt waar je jezelf – vaak onbewust – saboteert. Je voelt waar het schuurt, waar je over je grens ging of juist trouw bleef aan jezelf. En misschien wel het belangrijkste: je ervaart regie.

In plaats van geleefd te worden door je agenda, verwachtingen of oude patronen, kies jij opnieuw. Je stuurt bij. Je leert van je eigen ervaringen, in plaats van erdoor overvallen te worden.

Dat is voor mij slow leven in actie. Niet minder doen, maar bewuster doen.

Hoe je het toepast 

Vaak hoor ik: “Leuk Ingrid, maar hoe dan?”

Reflecteren is geen talent dat je hebt of niet hebt. Het is een vaardigheid. En zoals met alles: je kunt het oefenen. Begin met accepteren dat het misschien onwennig voelt. Niet iedereen is van nature geneigd om naar binnen te keren, en dat hoeft ook niet. Zie het als een experiment. Gewoon beginnen is genoeg.

Het helpt om er een concreet moment voor te kiezen. Bijvoorbeeld elke zondag na het avondeten een half uur voor jezelf. Geen taak op je to-do lijst, maar een waardevol oplaadmoment. Een afspraak met jezelf.

Start met een paar minuten stilte. Ga zitten, adem rustig in en uit en laat je systeem even landen. Zelfreflectie werkt het best wanneer je niet meer in de hoogste versnelling staat.

Wil je wat meer structuur? Dan kun je de STARR-methode gebruiken als houvast:

• Situatie – Wat speelde er?

• Taak – Wat was mijn rol?

• Actie – Hoe heb ik gehandeld?

• Resultaat – Wat leverde dat op?

• Reflectie – Wat zou ik een volgende keer anders doen?

En minstens zo belangrijk: kijk óók naar wat goed ging. Vier kleine successen. Ze verdienen het om gezien te worden.